Winkelleegstand clustert aan de rand van winkelgebieden en dit is goed nieuws



Structurele winkelleegstand kan afnemen door transformatie van winkelpanden naar een andere functie zoals wonen, horeca of cultuur. Vooral vastgoed aan de rand van de winkelgebieden komt hier in aanmerking voor. In grotere gemeenten is ruim 2% winkelvastgoed op deze manier omgezet tussen 2010 en 2016. De figuur laat zien hoe dit werkt.

Grotere winkelgebieden in Nederland hebben een driehoekstructuur. Er is een centrum waar de rendabiliteit en de huren het hoogst zijn. Met afstand tot dit centrum nemen de rendabiliteit en de huren af. Op een gegeven afstand brengt een winkelfunctie minder op dan het concurrerende grondgebruik zoals wonen. Dit is de straal van een winkelgebied, zie de eerste figuur.

Door de grote recessie en andere ontwikkelingen zoals online winkelen is het aantal bezoekers en de omzet in veel winkelgebieden gedaald. Het rendement en de huren nemen dan af over de hele linie en de straal van het winkelgebied verschuift naar binnen, zie de tweede figuur. Aan de rand ontstaat leegstand die is niet op te lossen door de huren verder te verlagen.

Als de vraag weer aantrekt, dan verdwijnt de leegstand vanzelf. Echter, als de daling van de vraag structureel is, dan is de leegstand ook structureel. Deze kan worden bestreden door transformaties van retail grond naar een andere functie, met name aan de rand. Transformaties leiden tot een kleinere straal van een winkelgebied, zie de derde figuur.

Publicaties

U kunt meer lezen over de leegstand en transformaties in Nederlandse winkelgebien in de publicaties hieronder. Dit project loopt nog (gezamenlijk met Coen Teulings en Jan Svitak) :

- Dit Nederlandstalige artikel bespreekt transformatie van winkelvastgoed naar een andere functie als middel om winkelleegstand te bestrijden. Circa 2% winkels zijn getransformeerd in de afgelopen jaren.

- Dit Engelstalige paper ontwikkelt het model dat is afgebeeld in de figuur en laat met behulp van empirische data zien dat dit model werkt voor Nederlandse winkelgebieden.

- Deze CPB policy brief f stelt dat in veel regio's winkelleegstand door de markt kan worden opgelost. In krimpregio's is leegstand echter een uitdaging voor beleid. Sluiten van sommige winkelgebieden kan daar een kansrijke optie zijn.


juni 2017